۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶ – محققان با استفاده از محاسبهگر خطر PREVENT، صدکهای اختصاصی بر اساس سن و جنسیت را برای تخمین خطر ۳۰ ساله بیماریهای قلبی-عروقی (CVD) توسعه دادهاند. مقایسۀ خطر یک فرد با افراد همسن و همجنس او میتواند منجر به بهبود ارتباطات پزشکی و درک بهتر از خطرات بلندمدت شود.
این ابزار جدید ممکن است بهویژه برای ایجاد انگیزه در جوانان جهت مقابله با عوامل خطر در سنین پایینتر بسیار مفید باشد. محققان معتقدند این روش میتواند به بیماران کمک کند تا خطرهای سلامت قلب خود را در درازمدت بهتر درک کنند.
این مطالعه که در مجلۀ JACCمنتشر شده و توسط ویشناوی کریشنان و همکارانش از دانشکده پزشکی فاینبرگ دانشگاه نورثوسترن هدایت شده است، به یک شکاف کلیدی در استراتژیهای پیشگیری کنونی میپردازد. اگرچه دستورالعملهای پزشکی بهطور فزایندهای بر ارزیابی خطر بلندمدت در بزرگسالان زیر ۶۰ سال تأکید دارند، اما بسیاری از بیماران و پزشکان در تفسیر معنادار اعداد مربوط به «خطر مطلق ۳۰ ساله» با دشواری روبرو هستند. نویسندگان با ارائه خطر بهصورت «صدک یا Percentile» در مقایسه با همسالان، قصد دارند این تخمینها را ملموستر و کاربردیتر کنند.
محققان دادههای ۸,۶۸۶ بزرگسال ۳۰ تا ۵۹ ساله را که در بررسیهای ملی سلامت و تغذیه آمریکا (NHANES) بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰ شرکت کرده بودند، تحلیل کردند. هیچیک از شرکتکنندگان بیماری قلبی-عروقی پیشین نداشتند. با استفاده از معادلات PREVENT- که خطر ۳۰ ساله بیماریهای قلبی-عروقی (CVD)، بیماریهای قلبی-عروقی آترواسکلروتیک (ASCVD) و نارسایی قلبی (HF) را تخمین میزنند - محققان مقادیر خطر را محاسبه و سپس نمودارهای صدکی را برای هر سن و جنسیت تولید کردند.
این نمونه آماری نماینده حدود ۹۱ میلیون بزرگسال آمریکایی در این بازه سنی است. میانگین سنی تقریباً ۴۵ سال برای هر دو گروه مرد و زن بود و میانه (Median) خطر ۳۰ ساله CVDدر کل جمعیت ۱۳.۱ درصد برآورد شد. با این حال، محاسبات دقیق صدکی، تفاوتهای خیرهکنندهای را بر اساس سن و جنسیت نشان داد.
در سن ۴۵ سالگی، میزان خطر در صدک ۵۰ام (افرادی که در سطح متوسط یا میانگین ریسک قرار دارند) برای زنان ۹.۹٪ و برای مردان ۱۶.۲٪ برآورد شده است. این میزان در صدک ۷۵ام (گروه با ریسک بالاتر) برای زنان به ۱۴.۷٪ و برای مردان به ۲۱.۲٪ میرسد. تفاوتهای مشابهی در شاخصهای ASCVD و نارسایی قلبی نیز مشاهده شده که نشاندهنده بالاتر بودن مداوم ریسک در مردان در تمام طیفهای سنی است. افزایش خطر از صدک ۵۰ به صدک ۷۵ نشاندهنده این است که با بالا رفتن شدت عوامل خطر، احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی در مردان با شیب بسیار تندتری نسبت به زنان افزایش مییابد. این یعنی مردان در گروههای پرخطر، حساسیت بسیار بیشتری به عوامل بیماریزا نشان میدهند.
به گفتۀ نویسندگان، این مقایسههای صدکی میتواند به بزرگسالان جوان کمک کند تا درک کنند که آیا خطر آنها نسبت به گروه جمعیتیشان بهطور غیرعادی بالا است یا خیر، حتی اگر درصد مطلق خطر در نگاه اول ناچیز به نظر برسد.
برای کاربردی کردن این ابزار، محققان یک رابط کاربری آنلاین طراحی کردهاند که در آن پزشکان و بیماران میتوانند هم «خطر مطلق» و هم «تخمینهای خطر بر اساس صدک» را مشاهده کنند. این رویکردِ نمایش دوگانه میتواند به تبدیل دادههای پیچیده اپیدمیولوژیک به اطلاعات شفاف و شخصیسازیشده کمک کند که فرآیند تصمیمگیری مشترک بین پزشک و بیمار را تقویت میکند.
نویسندگان خاطرنشان کردند که استفاده از صدک جایگزین ارزیابی سنتی خطر نیست، بلکه با ارائه اطلاعات اضافی، آن را تکمیل میکند. آنها تأکید کردند که مطالعات آینده باید ارزیابی کنند که آیا این روش مبتنی بر صدک، درک بیمار را بهبود میبخشد، انگیزه تغییر سبک زندگی را افزایش میدهد یا باعث پذیرش بهتر درمانهای پیشگیرانه در جوانان میشود یا خیر.
در نهایت، نویسندگان نتیجه گیری کردند که «این مطالعه چارچوبی نوآورانه برای بازتعریف نحوه انتقال مفاهیم خطر بلندمدت قلب و عروق ارائه میدهد؛ چارچوبی که میتواند بحثهای پیشگیری را ملموستر کند، بهویژه برای بزرگسالان ۳۰ تا ۴۰ سالهای که ممکن است خطر قلبی-عروقی خود را در طول عمر دستکم بگیرند.»
منبع:
https://medicaldialogues.in/cardiology-ctvs/news/prevent-tool-enhances-30-year-cardiovascular-risk-communication-suggests-research-174858